Το λιποίδημα αποτελεί χρόνια, προοδευτική και συχνά υποδιαγνωσμένη διαταραχή του υποδορίου λιπώδους ιστού, με σαφή προτίμηση στο γυναικείο φύλο. Κλινικά χαρακτηρίζεται από συμμετρική και δυσανάλογη αύξηση της περιφέρειας των κάτω άκρων—ιδίως στους μηρούς και τις κνήμες—και σε σημαντικό ποσοστό με συμμετοχή των βραχιόνων, ενώ οι παλάμες και τα πέλματα παραμένουν ανεπηρέαστα.
Η κλινική εικόνα δεν ταυτίζεται με την απλή παχυσαρκία, ο πόνος ή η υπερευαισθησία στην ψηλάφηση, το αίσθημα βάρους, οι εύκολες εκχυμώσεις και η τάση για ευρυαγγείες συγκροτούν το τυπικό σύνολο συμπτωμάτων.
Η νόσος καθίσταται εμφανής ή επιδεινώνεται σε περιόδους ενδοκρινικών μεταβολών (εφηβεία, κύηση, εμμηνόπαυση), στοιχείο που υποδηλώνει ορμονική συμμετοχή.
Η υποδιάγνωση οδηγεί συχνά σε συστάσεις για επαναλαμβανόμενες δίαιτες ή εντατική άσκηση χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα στα πάσχοντα άκρα που οδηγούν σε απογοήτευση και αρνητική συναισθηματική φόρτιση. Επιπροσθέτως, οι ασθενείς υφίστανται στιγματισμό λόγω της επίμονης περιφερικής δυσμορφίας.
Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να παρουσιάσει, με συνεκτικό και τεκμηριωμένο πλαίσιο, την τρέχουσα γνώση για την παθοφυσιολογία, τη διάγνωση και τη θεραπεία του λιποιδήματος, να προτείνει πρακτικό διαγνωστικό αλγόριθμο και θεραπευτικό πλάνο (συντηρητικό και χειρουργικό), καθώς και να οριοθετήσει τις απαιτήσεις της μετεγχειρητικής αποκατάστασης και της μακροχρόνιας παρακολούθησης.
Ορισμός και Επιδημιολογία
Το λιποίδημα ορίζεται ως διαταραχή της κατανομής του λιπώδους ιστού με αμιγώς περιφερικό, συμμετρικό πρότυπο στα κάτω άκρα (και συχνά στους βραχίονες), που συνοδεύεται από πόνο, ευαισθησία στην πίεση και αυξημένη ευκολία στην δημιουργία εκχυμώσεων.
Τα επιδημιολογικά ποσοστά διαφέρουν μεταξύ μελετών, ωστόσο συχνά αναφέρονται διψήφιες τιμές στον γυναικείο πληθυσμό, περίπου στο 12%.
Η έναρξη των συμπτωμάτων συμπίπτει με μεγάλες ορμονικές αλλαγές —εφηβεία, κύηση, εμμηνόπαυση—ενώ και εάν άλλα μέλη της οικογένειας πάσχουν, υποδεικνύει γενετική προδιάθεση.
Η υποδιάγνωση αποτελεί πρόβλημα δημόσιας υγείας, η σύγχυση με την παχυσαρκία και η έλλειψη τυποποίησης κριτηρίων οδηγούν σε καθυστερημένη έναρξη της θεραπείας με την νόσο να προοδεύει στο μεσοδιάστημα, τα συμπτώματα να εντείνονται με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας της ζωής του ασθενούς που οδηγεί συχνά σε σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση.
Η έγκαιρη αναγνώριση της οντότητας και η διαφοροδιάγνωσή της από το λεμφοίδημα και άλλες παθολογικές καταστάσεις είναι προϋποθέσεις για αποτελεσματική και ασφαλή αντιμετώπιση.
Αιτιολογία και Παθοφυσιολογία
Η παθογένεση είναι πολυπαραγοντική. Γενετικοί παράγοντες, ορμονική επίδραση (οιστρογόνα,προγεστερόνη), η μικροαγγειακή αστάθεια με αυξημένη την διαπερατότητα των τριχοειδών αγγείων, η υποκλινική φλεγμονή και η μερική δυσλειτουργία της λεμφικής παροχέτευσης φαίνεται να λειτουργούν συνδυαστικά.
Ιστοπαθολογικά περιγράφονται η υπερτροφία των λιποκυττάρων, ανομοιογενής λοβιακή αρχιτεκτονική, μικροαιμορραγίες και η ίνωση του μεσοκυττάριου χώρου.
Κλινικά, αυτή η ιδιότυπη βιολογία εξηγεί την αντίσταση αυτής της περιφερικής δυσμορφίας στην απώλεια βάρους, ακόμη και με ουσιαστική μείωση του BMI, ο παθολογικός ιστός στα άκρα δεν υποχωρεί αναλόγως.
Η στοχευμένη μηχανική αφαίρεση μέσω λιποαναρρόφησης λειτουργεί αποσυμφορητικά και προσφέρει μόνιμη αντιμετώπιση του παθολογικού υποδορίου ιστού, ενώ οι συντηρητικές μέθοδοι βελτιώνουν κυρίως τους συμπτωματικούς δείκτες (πόνος, οίδημα, αίσθημα βάρους).
Κλινική Εικόνα και Συμπτωματολογία
Η κλινική εικόνα περιλαμβάνει συμμετρική και δυσανάλογη αύξηση της περιφέρειας των μηρών και κνημών (συχνά και των βραχιόνων), πόνο ή ευαισθησία στην ψηλάφηση, αίσθημα βάρους και κόπωση με ορθοστασία, εύκολες εκχυμώσεις, συχνές ευρυαγγείες και, όταν συνυπάρχει, εκδήλωση φλεβικής ανεπάρκειας και κιρσών.
Σε προχωρημένα στάδια η υφή του δέρματος καθίσταται ανομοιογενής με οζώδεις σχηματισμούς και εμφανίζεται παραμόρφωση περιγράμματος—ιδίως γύρω από τα γόνατα—με αποτέλεσμα τον λειτουργικό περιορισμό της βάδισης.
Οι λειτουργικές συνέπειες περιλαμβάνουν δυσκολία σε καθημερινές μετακινήσεις, περιορισμό αθλητικών δραστηριοτήτων και προβλήματα επιλογής ρουχισμού και υποδημάτων. Η ψυχοκοινωνική επιβάρυνση είναι σημαντική.
Η εμμένουσα δυσμορφία και ο χρόνιος πόνος κατακρημνίζουν την αυτοεκτίμηση και οδηγούν συχνά σε όλο και μεγαλύτερη αποφυγή κοινωνικοποίησης με αποτέλεσμα την σταδιακή απομόνωση του ατόμου.
Η θεραπεία πρέπει να στοχεύει όχι μόνο στη μείωση του όγκου αλλά και στη λειτουργική αποκατάσταση και στην ανακούφιση του πόνου.
Σταδιοποίηση
Η σταδιοποίηση καθοδηγεί τη θεραπευτική στρατηγική:
• Στάδιο 1: λείο δέρμα με πάχυνση υποδορίου, ήπια συμπτώματα.
• Στάδιο 2: ανομοιογενής επιφάνεια με ψηλαφητά οζίδια, αυξημένος πόνος με ευαισθησία, συχνότερες εκχυμώσεις.
• Στάδιο 3: ευμεγέθεις οζώδεις σχηματισμοί, έντονη παραμόρφωση περιγράμματος, λειτουργικός περιορισμός.
• Στάδιο 4 (λιπολεμφοίδημα): συνύπαρξη λεμφοιδήματος με ίνωση, σκλήρυνση δέρματος και με πολύ έντονη συμπτωματολογία πουπου ενδέχεται να οδηγεί σε μόνιμο κλινοστατισμό.
Η ακριβής σταδιοποίηση απαιτεί επιμελή κλινική εξέταση, τυποποιημένη φωτοτεκμηρίωση και, όπου ενδείκνυται, χρήση απεικονιστικών εξετάσεων. Αυτή επηρεάζει την επιλογή μεταξύ συντηρητικής και χειρουργικής αγωγής, ποιες περιοχές του σώματος θα στοχευθούν, με ποια σειρά και πόσες συνεδρίες θα χρειαστούν.
Διαφορική Διάγνωση
Η διάκριση από την παχυσαρκία και το λεμφοίδημα είναι καίρια. Στην παχυσαρκία παρατηρείται γενικευμένη κατανομή λίπους χωρίς πόνο στην πίεση του υποδορίου. Στο λεμφοίδημα η προσβολή είναι συχνά μονόπλευρη, περιλαμβάνει τον άκρο πόδα και υπάρχει θετικό σημείο Stemmer.
Στο λιποίδημα το σημείο Stemmer είναι αρνητικό, τα πέλματα και οι παλάμες δεν επηρεάζονται. Η φλεβική ανεπάρκεια, οι λιποδυστροφίες και οι εντοπισμένες λιπωμάτωσεις είναι παθολογίες που πρέπει να αναλογιστούμε στην διαφορική διάγνωση.
Σε σύνθετες περιπτώσεις, η τελική απόφαση καθοδηγείται από συνδυασμό κλινικής εμπειρίας και απεικονιστικών εξετάσεων (υπερηχογράφημα, MRI).
Διαγνωστικός Αλγόριθμος και Απεικόνιση
Ο διαγνωστικός αλγόριθμος περιλαμβάνει:
(1) λεπτομερές ιστορικό (ηλικία έναρξης, ορμονικά ορόσημα, οικογενειακή προδιάθεση, συννοσηρότητες),
(2) κλινική εξέταση (συμμετρία κατανομής, πόνος στην ψηλάφηση, σημείο Stemmer, υφή δέρματος, σημεία φλεβικής ανεπάρκειας),
(3) ογκομετρήσεις, περιμετρικές μετρήσεις και τυποποιημένη φωτοτεκμηρίωση,
(4) απεικόνιση: υπερηχογράφημα για πάχυνση, υποηχογένεια του υποδορίου και αυξημένη ποσότητα διάμεσου υγρού, MRI για αποτύπωση σήματος λίπους, ίνωσης και πιθανής λεμφικής συμφόρησης, επιπολής λεμφαγγειογραφία με ινδοκυανίνη σε επιλεγμένα περιστατικά.
Συντηρητική Αντιμετώπιση – Αρχές
Η συντηρητική αγωγή είναι συμπτωματική: μειώνει το οίδημα, τον πόνο και το αίσθημα βάρους. Βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες:
• συμπιεστική θεραπεία (εξειδικευμένες κάλτσες για λιποίδημα, κολάν για λιποίδημα, μανίκια),
• λεμφική παροχέτευση (manual lymphatic drainage),
• διαλείπουσα πνευματική συμπίεση (αεροθάλαμοι),
• αλλαγή του τρόπου ζωής (διατροφή για λιποίδημα, άσκηση για λιποίδημα).
Η ορθή εφαρμογή και η συνέπεια είναι κρίσιμες. Η συντηρητική αγωγή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη προεγχειρητικά (μείωση οιδήματος, βελτιστοποίηση δέρματος) και μετεγχειρητικά (σταθεροποίηση αποτελέσματος).
Σε μέτρια ή προχωρημένα στάδια, η συντηρητική αντιμετώπιση δεν επαρκεί ως μοναδική παρέμβαση και πρέπει να συνδυάζεται με χειρουργική θεραπεία.
Συμπιεστική Θεραπεία – Πρακτικές Παράμετροι
Η συμπιεστική θεραπεία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο. Τα ενδύματα επιλέγονται με ακρίβεια αφού γίνει η μέτρηση των πασχόντων άκρων και η επιλογή της κλάσης της πίεσης τους. Τα ενδύματα πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς πτυχώσεις ώστε να μην παρεμποδίζεται η λεμφική παροχέτευση.
Η μέτρηση των πασχόντων άκρων γίνεται ιδανικά το πρωί σε συγκεκριμένα ανατομικά σημεία. Η διάρκεια της χρήσης τους εξατομικεύεται, σε αρχικά στάδια επαρκεί η χρήση τους μόνο κατά την σωματική δραστηριότητα, ενώ σε προχωρημένα στάδια απαιτείται η εκτεταμένη ημερήσια χρήση τους. Τα ενδύματα πρέπει αντικαθίστανται περιοδικά καθώς η ελαστικότητα τους φθίνει.
Η εκπαίδευση του ασθενούς στην ορθή εφαρμογή μειώνει τους μικροτραυματισμούς και την δυσφορία. Η τακτική επανεκτίμηση διασφαλίζει ότι η πίεση παραμένει θεραπευτική καθώς οι όγκοι των άκρων μεταβάλλονται.
Λεμφική Παροχέτευση και Αεροθάλαμοι
Η λεμφική παροχέτευση εφαρμόζεται από εξειδικευμένους θεραπευτές και κατευθύνει τη λέμφο προς λειτουργικούς λεμφαδένες, μειώνοντας το οίδημα και τον πόνο.
Συνδυάζεται με συμπιεστική θεραπεία για μέγιστο όφελος. Οι συσκευές διαλείπουσας πνευματικής συμπίεσης (αεροθάλαμοι) προσφέρουν πρόσθετη αποσυμφόρηση, ιδίως προεγχειρητικά και μετεγχειρητικά. Οι παράμετροι (πίεση, διάρκεια, κύκλοι) εξατομικεύονται για να αποφευχθούν υπερβολικές πιέσεις και δυσφορία.
Η ενσωμάτωση των δύο μεθόδων σε ένα ενοποιημένο πρόγραμμα αποκατάστασης βελτιστοποιεί το αποτέλεσμα.
Διατροφή και Άσκηση
Η διατροφή για το λιποίδημα δεν μεταβάλλει τον παθολογικό ιστό, όμως υποστηρίζει την συνολική καλή υγεία, μειώνει την κατακράτηση των υγρών και μειώνετε έτσι η ένταση των συμπτωμάτων.
Ένα πρότυπο μεσογειακού τύπου διατροφής—επαρκής πρωτεΐνη, λαχανικά, φρούτα, ψάρια, ελαιόλαδο, περιορισμός αλατιού και σακχάρων—είναι πρακτικά ωφέλιμο. Η επαρκής ενυδάτωση, η κατανάλωση με μέτρο του καφέ και η αποφυγή μεγάλων δόσεων αλκοόλ βοηθούν.
Η άσκηση για λιποίδημα είναι χαμηλής καταπόνησης: βάδιση, ποδήλατο, κολύμβηση, υδρογυμναστική, γιόγκα.
Στόχος είναι η βελτίωση της μικροκυκλοφορίας μέσω της κινητικότητας, έτσι ώστε να επιτευχθεί η μείωση αισθήματος βάρους και η ενίσχυση της ψυχολογικής ευεξίας.
Η συνέπεια υπερέχει της έντασης, χαμηλής έντασης, μικρής διάρκειας αλλά συχνές προπονήσεις είναι προτιμότερες από πιο αραιές και έντονες προπονήσεις.
Χειρουργική Αντιμετώπιση
Η λιποαναρρόφηση στο λιποίδημα είναι αποσυμφορητική και λειτουργική επέμβαση. Με στόχο τη μόνιμη αφαίρεση του παθολογικού υποδορίου λίπους επιτυγχάνετε η μόνιμη αποκατάσταση της λειτουργικότητας, η ανακούφιση από το αίσθημα βάρους και τον πόνο. Δεν ταυτίζεται με την «αισθητική» λιποαναρρόφηση.
Η επέμβαση πραγματοποιείται υπό ολική αναισθησία για λόγους ασφάλειας, ιδίως όταν προβλέπεται μεγάλη αφαίρεση όγκου.
Παρακολουθώντας όλες τις νέες επιστημονικές εξελίξεις και με την εφαρμογή αυστηρών νέων πρωτοκόλλων κατά την διεγχειρητική και μετεγχειρητική περίοδο πλέον εφαρμόζουμε με ασφάλεια μεγαλιποαναρροφήσεις “large-volume liposuction”, δηλαδή αναρροφήσεις που αφορούν όγκο μεγαλύτερο των 5 λίτρων λίπους ανά συνεδρία, έτσι με αυτόν τον τρόπο πετυχαίνουμε με λιγότερα χειρουργεία ταχύτερη πλήρη θεραπεία του σώματος.
Αντενδείξεις και προφυλάξεις: Αντενδείξεις αποτελούν σοβαρή φλεβική ανεπάρκεια χωρίς αντιμετώπιση, μη ρυθμισμένος σακχαρώδης διαβήτης, ενεργές δερματικές λοιμώξεις ή σημαντικές αιματολογικές διαταραχές πήξης.
Η σωστή προεγχειρητική εκτίμηση, η αξιολόγηση των συννοσηροτήτων και η εξατομικευμένη αναισθησιολογική προετοιμασία μειώνουν δραστικά τον κίνδυνο επιπλοκών.
Τεχνικές Λιποαναρρόφησης και Επιλογή Περιοχών
Σε εξειδικευμένα κέντρα έχουν επικρατήσει δύο τεχνολογίες:
•Η παλλόμενη λιποαναρρόφηση (Power Assisted Liposuction, MicroAire PAL), που μειώνει τη μηχανική αντίσταση και επιτρέπει την ακριβή διαμόρφωση του περιγράμματος,
•Η υποβοηθούμενη από νερό λιποαναρρόφηση (Water Assisted Liposuction, BodyJet WAL), που διευκολύνει τον ατραυματικό διαχωρισμό ιστών, με μεγαλύτερο όμως χειρουργικό χρόνο και οιδήματα σε ορισμένες περιπτώσεις.
Η επιλογή των περιοχών ακολουθεί τις αρχές της ενιαίας λειτουργικής ανατομικής, τα γόνατα, οι γάμπες και οι αστράγαλοι σπάνια αντιμετωπίζονται μεμονωμένα.
Τυπικά, το πρώτο στάδιο εστιάζει στο οπίσθιο ημιμόριο των κάτω άκρων (οπίσθιοι μηροί, γάμπες, αστράγαλοι, οπίσθια επιφάνεια και η έξω πλευρά του γόνατου) και, όπου ενδείκνυται, στους βραχίονες.
Το δεύτερο σταδιο ειναι στο πρόσθιο ημιμόριο (πρόσθιοι – έσω μηροί, πρόσθιο – έσω γόνατο). Οι τροχαντήρες («ψωμάκια») βελτιώνονται με μέτρο ώστε να διατηρείται η στήριξη των γλουτών.
Στις γάμπες και στους αστραγάλους απαιτείται υψηλή ακρίβεια για ομαλή μετάβαση προς τον άκρο πόδα και σαφή ορισμό του αχίλλειου τένοντα. Φυσικά η ακολουθία και ο αριθμός των επεμβάσεων που θα χρειαστούν είναι πάντα εξάρτηση εξατομικευμένης προσέγγισης με βάση τις ανάγκες του κάθε ασθενή.
Ασφάλεια, Επιπλοκές και Διαχείριση Κινδύνου
Η ασφάλεια θεμελιώνεται στην προεγχειρητική εκτίμηση, στον σωστό αναισθησιολογικό χειρισμό στη σχολαστική τεχνική και στην τήρηση των πρωτοκόλλων.
Πρώιμες επιπλοκές περιλαμβάνουν ορώματα, αιματώματα, παροδική υπαισθησία, άλγος και οιδήματα τα οποία αντιμετωπίζονται συντηρητικά.
Όψιμες επιπλοκές μπορεί να είναι επιφανειακές ανωμαλίες ή εμμένουσα ευαισθησία ή και υπαισθησία, η διαχείριση περιλαμβάνει στοχευμένη συμπίεση, λεμφική παροχέτευση ή, σπανίως, διορθωτική παρέμβαση. Σοβαρά συμβάματα είναι σπάνια σε οργανωμένα κέντρα με τήρηση των πρωτοκόλλων.
Η τεκμηριωμένη ενημέρωση, συναίνεση, οι ρεαλιστικές προσδοκίες ο ακριβής προεγχειρητικός σχεδιασμός και η καλή μετεγχειρητική φροντίδα είναι κρίσιμες παράμετροι για την μη επιπλεγμένη έκβαση.
Μετεγχειρητική Αποκατάσταση
Η άμεση εφαρμογή πιεστικών ενδυμάτων μειώνει το οίδημα και σταθεροποιεί τα χειρουργικά επίπεδα. Οι συνεδρίες λεμφικής παροχέτευσης τις πρώτες 2–6 εβδομάδες επιταχύνουν την απορρόφηση υγρών μειώνουν τον πόνο και το οίδημα .
Οι αεροθάλαμοι λειτουργούν συμπληρωματικά σε επιλεγμένους ασθενείς. Υπάρχει φαρμακευτική υποστήριξη για όσο διάστημα κρίνεται απαραίτητο.
Η σταδιακή επάνοδος σε δραστηριότητες καθοδηγείται ιατρικά: πρώιμη, ήπια κινητοποίηση και, στη συνέχεια, κλιμάκωση σε καθημερινές δραστηριότητες και χαμηλής καταπόνησης άσκηση.
Η ορθή εφαρμογή και αντικατάσταση των ενδυμάτων προλαμβάνει πτυχώσεις στα ενδύματα που μπορεί να προκαλέσουν δυσφορία και αισθητικές ανομοιογένειες. Η φωτοτεκμηρίωση και οι μετρήσεις περιμέτρων επιτρέπουν την αντικειμενική αξιολόγηση της προόδου στον 1ο, 3ο, 6ο και 12ο μήνα.
Μακροχρόνια Παρακολούθηση και Πρόγνωση
Οι επανεκτιμήσεις στο πρώτο έτος και ετησίως στη συνέχεια αποτιμούν τον πόνο, το οίδημα, την λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής.
Η διατήρηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής, η προσεκτική διατροφή, η σταθερή ήπια άσκηση και, όπου ενδείκνυται, η συνέχιση συμπιεστικής αγωγής σταθεροποιούν το αποτέλεσμα.
Η πρόγνωση είναι ευνοϊκή όταν η διάγνωση γίνεται έγκαιρα και η θεραπεία εφαρμόζεται σε εξειδικευμένα κέντρα με εμπειρία στη λιποαναρρόφηση λιποιδήματος.
Ψυχοκοινωνικές Διαστάσεις
Η χρόνια δυσμορφία και ο πόνος υπονομεύουν την αυτοεκτίμηση και οδηγούν σε αποφυγή κοινωνικών δραστηριοτήτων. Η αποστιγματοποίηση—δηλαδή η σαφής ενημέρωση ότι πρόκειται για οργανική νόσο με ιδιαίτερη παθολογία—είναι θεραπευτική.
Η ορατή βελτίωση μετά την θεραπευτική λιποαναρρόφηση και η συστηματική υποστήριξη μειώνουν το ψυχικό φορτίο και ενισχύουν τη συμμόρφωση του ασθενούς με τις οδηγίες.
Ειδικές Καταστάσεις: Εφηβεία, Κύηση, Υψηλό BMI
Στην εφηβεία, η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει συντηρητικά μέτρα και εκπαίδευση χωρίς εξαντλητικές δίαιτες. Στην κύηση, προκρίνεται ασφαλής συμπιεστική αγωγή και ήπια άσκηση με διατροφή, αποφεύγοντας επιθετικές παρεμβάσεις.
Σε υψηλό BMI, η παχυσαρκία μπορεί να συνυπάρχει, η απώλεια βάρους βελτιώνει κάποιους μεταβολικούς δείκτες, αλλά δεν εξαλείφει την ανάγκη στοχευμένης θεραπείας του παθολογικού υποδορίου. Η προεγχειρητική εκτίμηση και αντιμετώπιση φλεβικής ανεπάρκειας, όπου υπάρχει, διευκολύνει τη μετεγχειρητική πορεία.
Δείκτες Ποιότητας και Έκβασης
Ενδεικτικοί δείκτες:
• Κλινικοί: μείωση πόνου, μείωση αισθήματος βάρους, αύξηση απόστασης ανώδυνης βάδισης.
• Αντικειμενικοί: μείωση της περιμέτρου και του όγκου των πασχόντων μελών, βελτίωση υφής δέρματος, εξομάλυνση περιγράμματος γύρω από τα γόνατα.
• Αναφερόμενοι από ασθενείς: βελτίωση ποιότητας ζωής, αύξηση ικανοποίησης από την εικόνα του σώματος, μείωση αποφυγής κοινωνικών δραστηριοτήτων.
Η συστηματική συλλογή των δεικτών πριν και μετά επιτρέπει τεκμηριωμένη αποτίμηση της αποτελεσματικότητας της θεραπείας.
Σύντομος αλγόριθμος επιλογής θεραπείας
• Υψηλή υποψία λιποιδήματος: συμμετρική περιφερική διόγκωση, πόνος στην πίεση, αρνητικό Stemmer → παραπομπή σε εξειδικευμένο κέντρο για σταδιοποίηση.
• Στάδιο 1–ήπιο 2: συντηρητική αγωγή (συμπίεση, λεμφική παροχέτευση, άσκηση, διατροφή) με τεκμηρίωση 3–6 μηνών και επανεκτίμηση.
• Μέτριο 2–3: αποσυμφορητική λιποαναρρόφηση με σαφές χειρουργικό πλάνο το οποίο πρέπει να περιλαμβάνει και τις επικουρικές επεμβάσεις όπου κρίνεται σκόπιμο ( πχ βραχιονοπλαστική, μηροπλαστική )
• Στάδιο 4 (λιπολεμφοίδημα): στοχευμένες παρεμβάσεις με έμφαση στη λειτουργικότητα, εντατικοποίηση των συντηρητικών μέτρων, ρύθμιση συννοσηροτήτων.
• Σε όλες τις περιπτώσεις: αποστιγματοποίηση, ρεαλιστική ενημέρωση, καταγραφή δεικτών έκβασης, συνεργασία με επαγγελματίες υγείας πολλών ειδικοτήτων.
Συμπεράσματα
Το λιποίδημα είναι μια διακριτή, χρονίως εξελισσόμενη διαταραχή του υποδορίου λίπους με σημαντικό λειτουργικό και ψυχοκοινωνικό φορτίο. Η διάγνωση απαιτεί επιμελή κλινική εξέταση και στοχευμένη απεικόνιση όπου χρειάζεται.
Η συντηρητική αγωγή βελτιώνει τα συμπτώματα αλλά δεν αφαιρεί τον παθολογικό ιστό, η χειρουργική αποσυμφόρηση μέσω λιποαναρρόφησης αποτελεί την μόνη τεκμηριωμένη παρέμβαση για μόνιμη αφαίρεση με ουσιαστική βελτίωση σε πόνο, οίδημα, κινητικότητα και ποιότητα ζωής.
Η επιτυχής έκβαση προϋποθέτει έμπειρη χειρουργική ομάδα, ρεαλιστικό πολυσταδιακό σχεδιασμό, σχολαστική μετεγχειρητική αποκατάσταση και μακροχρόνια παρακολούθηση.
Στο πλαίσιο αυτό, στην Ελλάδα η πρόσβαση στο εξειδικευμένο ιατρείο του Δρ. Δασκαλάκη Δημητρίου – Εδουάρδου στην Γλυφάδα Αττικής επιτρέπει την ολοκληρωμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη φροντίδα για τους Έλληνες και τους διεθνείς ασθενείς με λιποίδημα.
Βιβλιογραφία & Τεκμηρίωση
- Van la Parra RFD, Deconinck C, Krug B. Diagnostic imaging in lipedema: a systematic review. Obesity Reviews. 2024;25(1):e13648. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/37789512/
- Mortada H, Alaqil S, Al Jabbar I, et al. Safety and Effectiveness of Liposuction Modalities in Managing Lipedema: Systematic Review and Meta-analysis. Archives of Plastic Surgery. 2024;51(5):510–526. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39345998/
- Herbst KL, Zelaya C, Sommerville M, Zimmerman T, McHutchison L. An Advanced Pneumatic Compression Therapy System Improves Leg Volume and Fluid, Adipose Tissue Thickness, Symptoms, and Quality of Life in Women with Lipedema. Life. 2025;15(5):725. https://www.mdpi.com/2075-1729/15/5/725
